Over deze site

Alle politieke woelingen ten spijt verandert er tussen 1800 en 1811 per saldo weinig op het pershistorisch toneel. De bestaande kranten blijven onder de oude naam verschijnen, zij het nu getooid met het motto 'Vrijheid, gelijkheid, Broederschap', de aanduiding jaar X van de Bataafse vrijheid en soms met toevoeging van het adjectief Bataafsche of Vaderlandsche aan de titel. Vanaf ca 1795 verschijnt een vijftiental nieuwe couranten met in de titel het adjectief Bataafse, Vaderlandse, Constitutionele, Republikeinse of Revolutionaire. Daar zijn maar enkele nummers van bewaard gebleven. Hun politieke betekenis is betrekkelijk gering omdat het gedachtegoed van de Bataafse Republiek in de regulieren kranten aan zijn trekken komt.

Na de inlijving bij Frankrijk in 1810 wordt hier de Napoleontische perswetgeving van kracht en dat bracht wel inhoudelijke (censuur) en cosmetische (titel/tweetaligheid/formaat) veranderingen met zich mee. Vanaf begin 1811 moesten de couranten tweetalig verschijnen en vanaf eind 1811 mocht in elk van de 8 departementen maar 1 feuille politique verschijnen met daarnaast maximaal vier feuilles d'affiches, soms als zelfstandige uitgave, soms als uitgave van het feuille politique. Gemeten aan de, voor het project bepaalde, definitie waren beide categorieën feuilles geen kranten, maar ze zijn wel te beschouwen als voortzetting van bestaande kranten (continiteitscriterium). Ze verschenen 3x per week in kwarto-formaat met 6 tot 8 pagina's en kenden in korte tijd een relatief groot aantal titelwisselingen.

Selectievoorstel

De selectie is voor een deel een voortzetting van geselecteerde titels uit de periode 1618-1800, bij nieuw ingebrachte titels is een inhoudelijke toelichting te vinden.

• 1800-1811 Amsterdamse Courant (t/m 2.2.1811)
• Per 5.2.1811 Gazette d'Amsterdam/Amsterdamsche Courant
• Per 1.12.1811 Aff. etc d'Amsterdam/ Advertentien.. etc van Amsterdam
• Per 17.11.1813 Amsterdamsche Courant
• Per 1.1.1814 Departementaal Dagblad van de Zuiderzee en Amsterdamsche Courant
• Per 5.5.1814 Amsterdamsche Courant

Hoewel geen algemeen nieuwsblad is deze krant van grote waarde als primaire en officiële informatiebron voor het Nederlandse en Franse staatsbeleid in de jaren 1805-1813:
• 1805-1813 Bataafsche Staatscourant resp. Koninklijke (Staats) Courant (1806-1810)
• 1810 Moniteur van Amsterdam
• 1810-1811 Courrier d' Amsterdam
• 1811-1813 Feuille politique du Zuiderzee
• 1813 Staatkundig Dagblad van de Zuiderzee

Landelijk nieuwsblad en gedurende enige tijd ook officieus orgaan van het uitvoerend bewind; kan daarom gezien worden als voorloper van de latere Bataafsche Staatscourant:
• 1798-1803 Binnenlandsche Bataafsche Courant

• 1800-1805? Bossche Vaderlandsche Courant
• per 1805 Vaderlandsche BosscheCourant
• 1807?-juli 1810 's-Hertogenbossche (Di/Vrij) Courant
• per 3.7.1810 Journal du Dép. des Bouches du Rhin

Uniek 'buitenbeentje' uitgegeven vanuit de grote kolonie van naar Noord-Frankrijke gevluchte Bataven, maar ook op ruime schaal gelezen in Nederland:
• 1791-1792 Duinkerksche Historische Courant

Als voorloper van de Arnhemsche Courant:
• 1811-1813 Feuille politique du du département de l'Issel-supérieur = staatkundig dagblad van het departement van den Boven-IJssel

Prominent tegenhanger van de Leeuwarder Courant:
• 1795-1811 Friesche Courant
• 1798-1806 Bataafsche Leeuwarder Courant
• 1806-1811 Vriesche Courant
• 1811 Gazette de Frise / Vriesche Courant

• 1800-1811 Groninger Courant (t/m 29.1.1811)
• Per 1.2.1811 Gazette de Groningue/Groninger Courant
• Per 1.7.1811 Advertentien van het Departement der Wester-Eems
• Per dec 1811 Feuille d'affiches de Groningue/Advertentieblad van Groningen
• 1.7.1814 Groninger Courant

• 1800-1811 Haagsche Courant (t/m 23.1.1811)
• Per 30.1.1811 Gazette de la Haye/Haagsche Courant
• Per 1.5.1812 Gazette de la Haye ou Journal du Dép. des Bouches de la Meuse/Haagsche Courant of Staatkundig Dagblad der Monden van de Maas
• Per 18.11.1813 Staatkundig Dagblad der Monden van de Maas (slechts 1 nr)
• Per 19.11.1813 Haagsche Courant (slechts 1 nr)
• Per 21.11,1813 's-Gravenhaagsche Courant

• 1800-1811 Leydse Courant (t/m 28.1.1811)
• Per 1.2 1811 Gazette de Leyde/Leydse Courant
• Per 1.1.1812 Affiches, annonces et avis divers de Leyde/Adv... van Leiden
• Per 19.11.1813 Leydse Courant

• 1800-1811 Middelburgsche Courant (t/m 4.2.1811)
• Per 6,2,1811 Gazette de Middelbourg/Middelburgsche Courant
• Per juli 1811 Journal du Dep. des Bouches de l'Escaut/Staatkundig Dagblad etc
• per 26.4.1814 Middelburgsche Courant

Hoewel onder pseudoniem uitgegeven door de vroegere uitgever van de Orangistische Haagsche Courant, P.F. Gosse, te zien als tegenpool van de Haagsche Courant:
• 1795-1803 Nieuwe (Haagsche) Nederlandsche Courant
• 1795 Generaliteits Courant (zaterdageditie)

• 1800-1804 Nouvelles politiques, publiees a Leyde (t/m 5.10.1804)
• Per 23.10.1804 Journal polique, publie a Leyde (t/m/29.11.1811)
• 1812/1813 niet verschenen
• per 4.1.1814 Nouvelles politiques (eind 1817 gestaakt)

Algemeen nieuwsblad, maar primair spreekbuis van de Ommelanden tegenover de 'Stadse' Groninger Courant:
• 1787-1811 Ommelander Courant

• 1800 - 1811 Oprechte Haarlemse Courant (t/m 26.1.1811)
• Per 29.1.1811 Gazette de Harlem/Haarlemsche Courant
• Per 3.12.1811 Affiches, ...de Harlem/Aankondigingen... Van Haarlem
• 18.11.1813 Opregte Haarlemsche Courant

• 1800 - 1811 Rotterdamse Courant (t/m 19.1.1811)
• Per 22.1.1811 Gazette de Rotterdam/Rotterdamsche Courant
• Per 2.1.1812 Affiches, annonces en avis divers de R/Aankondigingen etc van Rotterdam
• Per 20.11.1813 Rotterdamsche Courant (opgeheven 1869)

• per 28.1.1814 Staatkundig Dagblad van de Rhyn-Monden
• per 18.2 1814 Dagblad van het Departement der Monden van den Rhyn
• per 3.8 1814 Dagblad der Provincie Brabant

• 1800-1811 Utrechtsche Courant (t/m 30.1.1811)
• Per 1.2.1811 Gazette d'Utrecht/Utrechtsche Courant
• Per 2,12,1811 Affiches d'Utrecht/Aankondigingen van Utrecht
• Per 1.12.1813 Utrechtsche Courant

23 juni 2007
Prof.dr. P.G. Hoftijzer, drs. J.J.M. Bos en dr. R.A.H. Vos

Afhankelijk van de 'Praktische aspecten' wordt een geselecteerde titel gedigitaliseerd en online beschikbaar gesteld.