Gouverneur Antillen

Soms is het lastig om iets van iemand te weten te komen. Dat werd me duidelijk toen ik een aantal korte biografieën wilde schrijven over de gouverneurs van de Nederlandse Antillen. Van de huidige gouverneur weten we redelijk veel maar de kennis over zijn voorgangers neemt af, naarmate we verder in de tijd teruggaan.

Voor een zeventiende eeuwse functionaris is dat nog wel te begrijpen, maar de gouverneurs van de twintigste eeuw, die zijn toch zeker wel goed beschreven? Niet dus, zo bleek toen ik op zoek ging naar deugdelijk materiaal. Er is de website Parlement en Politiek die geeft de juiste spelling van de naam, geboortedatum, opleiding en de politieke en bestuurlijke bezigheden van gouverneurs. Persoonlijke zaken zoals pittige ruzies over een politiek heikel onderwerp, een buitenechtelijke affaire, verdwenen kasgeld of andere zaken die een 'politiek' leven zo leuk voor de lezer kunnen maken worden niet of slechts heel bescheiden vermeld. De West-Indische Gids en later de Nieuwe West - Indische gids, zijn prachtige aanvullende bronnen, waar sommige gouverneurs goed in worden beschreven maar helaas, die zijn niet gedigitaliseerd. Zoeken naar een relevant lemma moet dus gewoon met hulp van de index en als je thuis wilt lezen, moet je eerst een kopie maken.

Kranten kunnen - zeker als het gaat om 20e eeuwse personen - soms wel die aanvullende informatie geven. Over O.L. Helfrich (1860 - 1958) , Gouverneur van Curaçao (Nederlandse Antillen) van 1919-1921, vond ik op parlement.com nauwelijks iets. In de dageditie van de Amigoe di Curaçao van 19-11-1927 is echter iets opvallends te lezen.

Zes jaar na het vertrek van de gouverneur spreekt men onder de krantenkop "Ontvlucht" nog over de man. Wat is het geval? Uit de gevangenis van het eiland Curaçao ontsnappen vijf gevangenen. Het blad constateert: "'t Schijnt dat onze strafgevangenis wel bijzonder uitmunt door poreusheid. Want herhaaldelijk hoort men dat de een of andere gevangene ontvlucht is." Op zich is dat niet bijzonder. Wie herinnert zich niet de problemen rondom de Bon Futuro gevangenis van een paar jaar geleden.

Over Helfrich schrijft de krant: "Gouverneur Helfrich heeft aan dien toestand zijn aandacht geschonken en had dat ook op zijn program staan. Met even zooveel woorden vindt men dat vermeld in de stukken, die door dien actieven bewindsman aan den Kolonialen Raad zijn ingediend. Na het vertrek van Gouverneur Helfrich en het intreden van de periode van onverschilligheid en verwaarloozing deelde de gevangenis in hetzelfde lot als vele andere werken en aangelegenheden, die in den laatsten tijd meermalen zijn genoemd."

Voor de biograaf werpt dit berichtje een heel ander licht op deze wat saaie man. Zes jaar na zijn vertrek wordt hij nog geduid als een actieve bewindsman. Dit simpele stukje smaakt naar meer. Tijd voor een goede biografie.

Dirk J. Tang, februari 2010