Schaakrubrieken

"Wij geven gaarne gehoor aan het uitgedrukt verlangen, om eene plaats in het Bijblad aan het edele Schaakspel te wijden, en stellen hier een eindspel voor, waarvan wij de oplossing in het volgend nommer zullen mededeelen." Het Algemeen Handelsblad startte hiermee in 1846 een vaste schaakrubriek onder de titel "Schaakspel". Weliswaar nog niet geïllustreerd en met een omslachtige wijze van notatie, maar toch.

Dat het Algemeen Handelsblad met zijn tijd meeging was in 1849 te zien. De krant introduceerde toen een verhelderend schaakdiagram. De moderne partijnotatie was in 1858 nog niet tot het Nieuw Amsterdamsch handels- en effectenblad doorgedrongen, zoals bij de weergave van de partij tussen Morphy en Bird te zien is. De partij kreeg echter wel een wervende tekst mee: "Wij twijfelen niet of de ware schaakliefhebbers zullen de stoutheid en diepzinnigheid hiervan ten volle beseffen en bewonderen".

Algemeen Handelsblad, 19 maart 1849

Elke zichzelf respecterende krant moest in de negentiende eeuw een schaakrubriek hebben, waarin een schaakprobleem onder de loep werd genomen. De favoriete plek ervoor was - ook toen al - de pagina met vaste onderdelen zoals het feuilleton. Het nieuws van den dag : kleine courant plaatste het "Schaak Probleem" vele jaren in de zondageditie.

Steeds nadrukkelijker werden ook schakers de BN'ers van hun tijd. Nederlands kampioen Max Euwe verdiende in 1924 dan ook een plek in de fotogalerij van Voorwaarts : sociaal-democratisch dagblad. Tijdens de strijd om het wereldkampioenschap tegen Aljechin in 1937 ruimde Het nieuws van den dag voor Nederlandsch-Indië zelfs plaats in voor zijn kinderen. Met het stijgen van de populariteit van schaken en schakers in de media werd de rol van de schaker als medewerker van de krant nadrukkelijker.

Het Nieuws van den Dag voor Nederlandsch-Indië, 21 oktober 1937

Ook in de oorlogsjaren bleef de schaakrubriek onverminderd populair. Een titel als "Grillen en grollen op het schaakbord" kon de harde werkelijk wellicht voor even doen vergeten. Vanaf de jaren zestig veroverden schakers als Jan Hein Donner, Gert Ligterink, Jan Timmer en Hans Ree een belangrijke rol in de krant als schaakcolumnist.

Tegenwoordig speelt ook het internet een rol in de ontwikkeling van de schaakcolumn. Hans Ree onderhoudt naast zijn vaste rubriek in NRC Handelsblad ook een veelgelezen weblog. De positie van de schaakcolumnist en de vaste schaakrubriek lijkt dan ook verzekerd.

Peter van Beest, maart 2010

Meer informatie:
De Koninklijke Bibliotheek heeft een speciale schaak- en damcollectie.